O ERGOSPIOMETRIJI

Šta je ergospirometrija?

Kardiopulmonalni test fizičkim opterećenjem (engl. Cardiopulmonary Exercize Testing  –  CEPT) ili ergospirometrija je  dijagnostička procedura  kontinuiranog  praćenja  respiratornih funkcija i analize gasova tokom fizičke aktivnosti, a istovremeno se prati i procjenjuje rad srca pri opterećenju. Ovaj test, omogućava ocjenjivanje funkcije i kapaciteta kardiovaskularnog, pulmonalnog  i metaboličkog sistema. Ergospirometrija se koristi u različitim biomedicinskim disciplinama kao što su sportska medicina, pulmologija, kardiologija  ili sportske nauke. U svim granama koristi se u svrhu prevencije, terapije i rehabilitacije. Ergospirometrijski test se smatra zlatnim standardom u testiranju funkcionalnih sposobnosti neaktivnih osoba, rekreativaca i vrhunskih sportista. Testiranje se vrši na pokretnoj traci, biciklu ili veslačkom ergometru.

Zašto je značajna za vrhunske sportiste i rekreativce?

Ergospirometrijski test se smatra zlatnim standardom u testiranju funkcionalnih sposobnosti neaktivnih osoba, rekreativaca i vrhunskih sportista, na osnovu kojih se ocjenjuje nivo treniranosti i programira vježbanje u nastupajućem periodu.

Ergospirometrijom se mjeri aerobna sposobnost organizma koja predstavlja njegovu mogućnost da aerobnim metaboličkim procesima (oni u kojima se koristi kiseonik) stvara energiju za fizički rad. Mjera aerobne sposobnosti je maksimalna potrošnja kiseonika VO2max, tj količina kiseonika koja se utroši za stvaranje energije pri maksimalnom radu. VO2max je pokazatelj funkcionalne sposobnosti svih sistema koji učestvuju u prenosu kiseonika od njegovog preuzimanja iz spoljašnjeg vazduha, prenosa iz pluća u krvotok, prenos putem krvi do mišića, preuzimanje i korišćenje kisoenika u mišićima. Na aerobnu sposobnost najviše utiče sposobnost srca da pri radu različitog inteziteta, povećanjem broja otkucaja, doprema aktivnim mišićima adekvatnu količinu kisika. Funkcionalno oštećenje bilo koje karike u navedenom lancu u manjoj ili većoj mjeri uticat će na smanjenje aerobne sposobnosti. Na veličinu aerobne sposobnosti u najvećoj mjeri utiču:  genske karakteristike, starosna dob,  spol i  stepen fizičke aktivnosti.

Koji su osnovni parametri koji se dobijaju ovom test procedurom?

Tokom ergospirometrijskog testa precizno se mjere važni parametri fizičke forme (prije svega aerobne sposobnosti) kao što su maksimalna potrošnja kiseonika (VO2max), ventilatorni prag (VT) ili ekonomičnost rada (WE).

Šta se vrši na osnovu ergospirometrijskih parametara?

Na temelju ergospirometrijskih parametara vrši se:
1.  Procjena zdravstvenog statusa (kardiovaskularnog, pulmonalnog i metaboličkog sistema)
2.  Utvrđivanje apsolutne ili relativne kontraindikacije za bavljenje fizičkom aktivnošću
3.  Procjena funkcionalnih sposobnosti
4.  Određivanje individualnih pulsnih trenažnih zona
5.  Određivanje vrste, intenziteta i obima treninga za što efikasnije postizanje željenih ciljeva
6.  Praćenje efekata treninga
7.  Rano prepoznavanje talentirane djece i pravilno usmjeravanje djece u odgovarajući sport

Kako se izvodi test i sa kojom opremom?

Ergospirometrija se zasniva na principu tzv. Spirometrije otvorenog kruga – zapremina udahnutog kiseonika se mjeri upotrebom turbine, a na izdisajnoj strani određuju frakcije gasova i utvrđuju koncentracija kiseonika i ugljen-dioksida. Upotrebom haldane-fick-ove jednačine dobijamo vrijednost potrošnje kiseonika za vrijeme vježbanja. Protokol po kome će se izvršiti testiranje zavisi od zdravstvenog stanja ispitanika, godišta, fizičke spremnosti i cilja testiranja. Svi testovi su progresivni (nagibom, brzinom ili kombinovano) i izvode se do subjektivnog osjećaja iscrpljenosti, dostizanja maksimalne srčane frekvencije, maksimalne potrošnje kiseonika ili pojave subjektivnih ili objektivnih zdravstvenih tegoba. Test se sprovodi primjenom ergospirometrijskog sistema MasterScreen CPX u kombinaciji sa pokretnom trakom i prosječnog je trajanja od 8 do 12 minuta.

Koliko često treba raditi ovaj test?

Osnovna preporuka je da se uradi najmanje 2 puta godišnje, mada se za vrhunske rezultate preporučuje češća dijagnostika, i to na početku, tokom i na kraju pripremnog perioda najčešće do 4 puta u toku godine.

Za nekog ko želi da postiže bolje pa čak i vrhunske rezultate, koji bi test bio najbolji?

Upravo ergospirometrija o kojoj i pričamo, a preporučuje se da utvrdi i ostale karakteristike i sposobnosti, kao što su parametri tjelesne strukture, mišićne snage i izdržljivosti, gipkosti, a isti će mu pomoći, uz naše savjete, da efikasnije programira trening.